Nhiều mẹ nghĩ rằng sau sinh, đặc biệt khi đang cho con bú hoặc chưa có kinh trở lại, thì chưa cần tránh thai. Đây là một hiểu lầm khá phổ biến. Thực tế, rụng trứng có thể xảy ra trước kỳ kinh đầu tiên sau sinh. Điều đó có nghĩa mẹ vẫn có thể mang thai lại dù chưa thấy kinh nguyệt xuất hiện.
Sau sinh chưa có kinh không có nghĩa là chưa thể mang thai lại.
Việc tránh thai sau sinh không chỉ giúp phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn, mà còn giúp mẹ có thời gian hồi phục sức khỏe, chăm sóc bé tốt hơn và chủ động kế hoạch gia đình. Mỗi mẹ có tình trạng khác nhau: sinh thường hay sinh mổ, đang bú hay không, có bệnh nền hay không — phương pháp phù hợp phải được bác sĩ sản phụ khoa tư vấn.
Tránh thai sau sinh bằng bao cao su
Bao cao su có thể sử dụng khi vợ chồng quan hệ trở lại. Đây là phương pháp không dùng hormone, không ảnh hưởng đến sữa mẹ và còn giúp giảm nguy cơ lây truyền một số bệnh qua đường tình dục. Hiệu quả phụ thuộc nhiều vào việc sử dụng đúng cách và đều đặn. Mẹ không coi bao cao su là “chắc trăm phần trăm” nếu dùng không đúng hoặc không đều.
Cho con bú vô kinh: có điều kiện, dễ hiểu sai
Phương pháp cho con bú vô kinh chỉ có hiệu quả khi đồng thời đáp ứng các điều kiện: mẹ cho bé bú hoàn toàn hoặc gần như hoàn toàn, bé dưới 6 tháng tuổi và mẹ chưa có kinh trở lại.
Nếu bé bú dặm, bú không đều, mẹ đã có kinh hoặc bé trên 6 tháng, hiệu quả tránh thai giảm rõ rệt. Vì vậy, mẹ không nên chỉ dựa vào việc “đang cho con bú” để nghĩ rằng chắc chắn không mang thai.
Thuốc tránh thai sau sinh: chọn loại phù hợp, không tự mua
Một số loại thuốc tránh thai chỉ chứa progestin có thể phù hợp với mẹ sau sinh, kể cả mẹ đang cho con bú, tùy thời điểm và tình trạng sức khỏe. Trong khi đó, thuốc tránh thai phối hợp có chứa estrogen cần được cân nhắc kỹ hơn vì có thể liên quan đến nguy cơ huyết khối trong giai đoạn sớm sau sinh và cần xem xét tình trạng cho con bú.
Mẹ không nên tự mua thuốc tránh thai dùng ngay sau sinh khi chưa được tư vấn, đặc biệt nếu có tiền sử tăng huyết áp, đau nửa đầu, huyết khối, bệnh tim mạch, hút thuốc lá hoặc vừa sinh mổ. Bài viết không nêu tên thuốc hay lịch uống.
Que cấy tránh thai
Que cấy là phương pháp tránh thai dài hạn, được đặt dưới da cánh tay. Ưu điểm là hiệu quả cao, dùng được trong thời gian dài và không cần nhớ uống thuốc mỗi ngày. Một số mẹ có thể gặp rối loạn kinh nguyệt, rong huyết hoặc vô kinh, vì vậy nên được tư vấn trước khi đặt. Thời điểm đặt sau sinh do bác sĩ quyết định theo tình trạng mẹ và việc cho con bú.
Vòng tránh thai
Vòng tránh thai là lựa chọn dài hạn, phù hợp với nhiều mẹ sau sinh. Có loại vòng đồng không chứa hormone và loại vòng nội tiết. Tùy tình trạng tử cung, thời điểm sau sinh, sinh thường hay sinh mổ, đang cho con bú hay không, bác sĩ sẽ tư vấn thời điểm đặt phù hợp.
Mẹ cần được kiểm tra phụ khoa trước khi đặt và tái khám nếu đau bụng nhiều, ra máu bất thường, sốt, khí hư hôi hoặc nghi ngờ vòng tụt/lệch.
Triệt sản — lựa chọn lâu dài khi gia đình đã đủ con
Triệt sản là biện pháp có tính lâu dài, phù hợp với những cặp vợ chồng đã chắc chắn không muốn sinh thêm con. Đây là quyết định quan trọng, cần được tư vấn kỹ về lợi ích, nguy cơ và tính lâu dài trước khi thực hiện. Không nên quyết định trong lúc mẹ vừa sinh xong nếu mẹ chưa được giải thích đầy đủ và chưa chắc chắn.
Thông điệp dành cho mẹ: tránh thai sau sinh không phải chuyện “để sau tính”. Mẹ nên được tư vấn ngay trong thai kỳ hoặc trước khi xuất viện sau sinh để chọn phương pháp phù hợp với sức khỏe, việc cho con bú và kế hoạch sinh con trong tương lai.
Câu hỏi thường gặp
Quan hệ lại sau sinh khi nào thì cần tránh thai?
Rụng trứng có thể xảy ra trước kỳ kinh đầu. Khi vợ chồng quan hệ trở lại — thời điểm này cũng cần bác sĩ dặn tùy vết thương và hồi phục — mẹ đã cần biện pháp phù hợp, không chờ “thấy kinh rồi tính”.
Đang cho con bú có dùng được mọi loại thuốc tránh thai?
Không. Loại chứa estrogen cần được cân nhắc kỹ. Mẹ không tự mua. Hãy để bác sĩ chọn loại và thời điểm.
Đặt vòng ngay sau sinh được không?
Tùy tình trạng tử cung, cách sinh và quy trình cơ sở. Có mẹ được đặt sớm, có mẹ cần chờ. Không tự so lịch với người khác.
Lưu ý chuyên môn
Nội dung mang tính tham khảo. Mỗi mẹ có tình trạng khác nhau. Hãy trao đổi với bác sĩ sản phụ khoa để được tư vấn phương pháp tránh thai an toàn, hiệu quả và phù hợp nhất. Bài viết không kê thuốc, không hẹn lịch đặt vòng hay que cấy.
Đặt lịch và liên hệ
Mẹ muốn được tư vấn tránh thai sau sinh, đặt vòng hoặc chọn phương pháp phù hợp khi đang cho con bú có thể đặt lịch tại Bệnh viện Gaya Việt Hàn: (028) 3949 1205
23-23A-25A1 Trương Công Định, Phường Tân Bình, TP.HCM.
